حسابداری شاهین دژ

حسابداری

رابطه حذف صفر از پول ملی با تورم(پروژه)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                       صفحه

 

مقدمه: 1

معايب حذف صفر از پول ملی.. 1

حذف صفر از واحد پول ملی و قدر ت خرید مردم. 7

حذف صفر از پول ملي، راهكاري براي گريز از تورم لجام‌گسيخته. 9

14سال با طرح اصلاح پول ملي.. 11

كاهش نرخ تورم مقدم بر حذف صفرهاي اسكناس... 11

كارشناسي وزارت اقتصاد. 13

7‌ مزيت عمده. 15

يك پيشنهاد سياسي.. 16

ظلم به پول ملي.. 17

بررسي حذف صفر از پول ملي ايران. 19

تاريخچه. 19

بررسي حذف صفر در تركيه. 21

مزايا و معايب.. 24

جمع بندي.. 25

منابع : 25


مقدمه:

کارشناسان اقتصادی معتقدند حذف صفر از پول ملی اثر مستقیم چندانی بر روی تورم نخواهد داشت و برخی عقیده بر این دارند که پيش شرط اصلي اجراي اين طرح به عهده دولت است که بايد دولت با انجام سياست هاي پولي و مالي مناسب شرايط ثبات اقتصادي را فراهم کند که متاسفانه هنوز اين شرايط مهيا نيست.

فرهاد خرمی کارشناس اقتصادی در گفتگو با پول نیوز با اشاره به این مطلب گفت: این مسله در چندین کشور جهان برای مقابله با تورم و چند سال پیش در ترکیه صورت گرفت که اثرات مثبتی را نیز در پی داشت ولی در حالت کلی می توان گفت که حذف صفر از پول ملی تاثیر مستقیم چندانی روی تورم ندارد وبیشتر موجب کار آمد تر شدن معاملات می شود و همچنین با کاهش پول در گردش در دست مردم موجب جلوگیری از چاپ دوباره اسکناس و صرفه جویی در این زمینه می گردد.

معايب حذف صفر از پول ملی

اولا: بايد توجه داشت که به لحاظ رواني حذف سه صفر يا چهار صفر از واحد پول ملي مي تواند تورم زا باشد زيرا در صورت تبديل اسکناس 1000 توماني به يک اسکناس و يا سکه 1 توماني آيا مي توان انتظار قيمتهاي زير يک تومان را داشت؟

ثانيا: در صورت حذف 3 صفر يا بيشتر ،براي خريد يک نان 100 توماني (به قيمت الان) چقدر بايد پول بدهيم؟يعني ناچاريم اجزاي پول هم ايجاد کنيم .مثل قران و شاهي يا عباسي سابق. در واقع يا جنس زير يک تومان جديد (1000 تومان سابق) نبايد داشته باشيم ،يا اجزاء جديد پولي معرفي کنيم که با اين کار بر مي گرديم جاي اول.

عده اي از کارشناسان می گویند: حذف صفر از پول ملي مشکلات اقتصادي فعلي را رفع نخواهد کرد و علاوه بر آن که هيچ تاثير مثبتي بر روي تورم ندارد ،تحميل هزينه هاي اضافي نيز محسوب مي شود .

برخي چاپ اسکناس هاي 50 و 100 توماني راه کار مناسبي براي مقابله با تورم دانسته اند و مي گويند راه مناسبي است تا ديگر نيازي به اين قبيل راهکارهاي غير کارشناسي نيز نباشد .برخي ديگر معتقدند با پرداخت بدهي هاي دولت به سيستم بانکي وکوچک سازي دولت تورم کاهش مي يابد و آنگاه نيازي به حذف صفر از پول ملي نخواهد بود.

 تصور اين كه با حذف 3 صفر از واحد پول ملي، قيمت كالاها به شكلي درمي‌آيد كه مي‌توان اجناس چند ده هزار توماني را با پرداخت چند ده تومان خريد، تصور بسيار شيريني است، حتي اگر به اين واقعيت هم متذكر باشيم كه درواقع چيزي ارزان نشده و تنها قيمت اسمي و ظاهري آن تغيير كرده است.

به اين ترتيب حذف صفرهاي سه‌گانه از پول ملي و تبديل شدن هزار تومان به يك تومان حداقل مي‌تواند خاطرات قيمت‌هاي سال‌هاي دور را براي كهنسالان زنده كند و تصويري ملموس از آنچه آنان بيان مي‌كنند، به دست جوان‌ترها بدهد.

آنچه در جملات بالا گفته شد، اگرچه در نگاه نخست برخوردي احساسي و فاقد تمام جنبه‌هاي واقعي و اقتصادي تحولي مانند حذف 3 صفر از پول ملي ما ايرانيان است؛ اما درواقع حامل يكي از مهم‌ترين اهداف مسوولان اقتصادي كشور براي اجراي اين تصميم به شمار مي‌آيد كه عبارت است از كاستن از بار رواني تورم.

همه ما به دفعات شنونده يا گوينده اين قبيل جملات بوده و هستيم كه «چقدر پول بي‌ارزش شده و براي خريد فلان چيز بايد رقم بالايي بپردازيم....» اين دست گزاره‌ها در فضاي اقتصاد به «كاهش ارزش پول» يا «افت قدرت خريد» تعبير مي‌شود.

صاحب‌نظران اقتصادي وقوع چنين فرآيندي را معلول تورم مستمر و بالا و عدم تطبيق به‌هنگام و متناسب ارزش پول رايج با اين تورم مي‌دانند. در چنين شرايطي، كاهش ارزش پول ملي به حدي مي‌رسد كه محاسبات و نگهداري حساب‌ها و نيز تسويه آنها بخصوص در قالب خرد با مشكل مواجه مي‌شود و حتي براي خريدهاي جزئي نيز ناگزير از انتقال حجم بالايي از پول هستيم؛ شمارش اسكناس‌ها وقت زيادي از ما مي‌گيرد و حجم زيادي از صفحات دفاتر حساب‌هاي روزانه، حافظه‌هاي رايانه‌اي و... به اشغال صفرهاي متعدد مقابل ارقام ديگر درمي‌آيد و از همه مهم‌تر به علت بي‌ارزش شدن اجزاي كوچك‌تر پول، آمادگي رواني جامعه براي پذيرش افزايش بي‌دليل قيمت‌ها و يا گرد كردن ارقام به سمت بيشتر افزايش مي‌يابد كه همگي به گراني دامن مي‌زند.

در چنين وضعيتي است كه مسوولان كشور ما نيز همانند بسياري از كشورهاي ديگر در كنار اجراي سياست‌هاي اصلاحي در ديگر حوزه‌هاي زيرساختي اقتصاد، بحث حذف تعدادي صفر از واحد پول ملي را در دستور بررسي قرار دادند و در نهايت بر حذف 3 صفر از اين تعداد توافق كردند.

علاوه بر محاسن و فوايد عنوان شده براي اين كار كه بيشتر جنبه عمومي و همه فهم داشت، دولت‌ها معمولا اهداف ديگري را نيز در اين فعل و انفعالات دنبال مي‌كنند؛ اگرچه حذف صفر از پول ملي و معرفي پول جديد، بيش از آن كه يك اقدام سياسي باشد، يك عمل فني و كارشناسي است؛ ولي واقعيت اين است كه كنترل دولت بر پول ملي، نشانه و شاخصه يك دولت ملت مدرن به حساب مي‌آيد و حذف صفر از پول ملي در شرايطي كه ارزش اين پول كاهش يافته، ابزاري براي حمايت دولت از سياست‌هاي پولي است. اگر جامعه‌اي، اعتماد خود را نسبت به پول ملي از دست بدهد، ارزهاي خارجي رواج خواهد يافت و اين مساله فشار رواني و اقتصادي زيادي را بر دولت‌ها وارد مي‌كند. با اين استدلال حذف صفرها از پول ملي، مانع نفوذ ارزهاي خارجي در اقتصاد كشور مي‌شود و در برخي موارد زمينه‌هايي را نيز براي مهار تورم پديد مي‌آورد.

با اين حال به نظر نمي‌رسد چنين تصميمي بدون هزينه و پيامد نيز باشد و قطعا آثار هزينه‌اي و اقتصادي و حتي اجتماعي هم به دنبال خواهد داشت. بازخواني تجربيات كشورهايي كه دست به اين اقدام زده‌اند، مسوولان ما را در اتخاذ تدابيري كه اين پيامدها را به حداقل برساند، بسيار كمك مي‌كند.

يكي از اين مسائل كه توجه به آن بسيار بيشتر از هزينه‌هاي چاپ مجدد اسكناس و ضرب مسكوكات و يا تبديل نرم‌افزارهاي حسابرسي اهميت دارد، بحث تورم است؛ چراكه بسياري از كارشناسان معتقدند در صورت فراهم نبودن شرايط و اتخاذ تدابير لازم در اين زمينه حذف صفر از پول كه يكي از اهداف آن كاهش تورم تعريف مي‌شود، به ضد خود تبديل خواهد شد و در كوتاه‌مدت آثار معكوسي از خود بجا مي‌گذارد.

از اين رو به نظر مي‌رسد هرگونه اقدامي در زمينه حذف صفر از پول ملي، پيش از قرار گرفتن روند حركتي اقتصاد كشور در مسير تورم كاهنده، پيامدهاي نگران‌كننده‌اي به دنبال خواهد داشت؛ چراكه در صورت مهار نشدن تورم، ارزش پول بسرعت كاهش يافته و ناگزير از اضافه كردن مجدد صفر در مقابل اسكناس‌ها خواهيم بود، كما اين كه در برخي كشورها همين مساله به تغيير 18 باره واحد پول ملي انجاميده است.

تاكيد رئيس كل بانك مركزي هم بر اين كه تعجيلي در انجام عمليات حذف صفر از پول ملي وجود ندارد، بيانگر همين نكته است كه بايد صبر كرد تا روند كاهشي نرخ رشد تورم از استمرار و دوام برخوردار شود و نرخ رشد نقدينگي هم كه بالا بودن آن طي سال‌هاي اخير به تشديد تورم و كاهش ارزش پول ملي منجر شده، بعد از افت شديد چندماهه گذشته به نقطه متعادلي بازگردد. تنها در اين صورت است كه مي‌توان انتظار داشت حذف 3 صفر از واحد پول ملي به عنوان يكي از گام‌هاي موثر در كاهش تورم و حذف هزينه‌هاي زايد از اقتصاد كشور موثر واقع شود.

روز گذشته محمود بهمني رئيس کل بانک مرکزي همزمان با برگزاري اجلا س سالا نه مجمع عمومي اين بانک از قطعي شدن نظر در خصوص حذف 3 صفر از پول ملي خبر داد.

وي با اعلا م تشکيل ستاد ويژه اي با هدف بررسي حذف 3 صفر از واحد پول ملي خبر داد: انجام اين کار از نظر ما مفيد قلمداد مي شود اما در شرايط فعلي اجراي آن را مناسب نديده ايم و تحقق آن را به تاخير انداخته ايم.

اگر چه شروع بحث هاي مربوط به حذف صفرهاي پول رايج کشور از دوران روساي سابق بانک مرکزي آغاز شده است و از همان زمان نيز نظرات مخالف و موافق بسياري از سوي کارشناسان ذيربط مطرح شده است اما کميته بررسي کننده پس از 2 سال بررسي اکنون به انجام حذف 3 صفر از پول ملي نظر مثبت داده است.

از موضوع پول ملي که عبور کنيم، رسيدن به تورم تک رقمي تا پايان سال جاري نيز از موضوعاتي بود که بارديگر محمود بهمني روي آن مانور داد و تاکيد کرد که تا پايان سال جاري به سمت تک رقمي شدن نرخ تورم پيش خواهيم رفت که با تحقق اين برنامه، نرخ سود بانکي هم تک رقمي خواهد شد. رئيس کل بانک مرکزي ادامه داد: در پي تک رقمي شدن نرخ تورم، نرخ سود بانکي نيز تک رقمي خواهد شد، نرخ سود عقود مبادله اي هم اکنون 12 درصد و مشارکتي نيز بر اساس نسبت سود تخصيص داده مي شود.

همزماني اعلا م دو موضوع فوق مبني بر کاهش نرخ تورم و حذف صفرهاي پول ملي از سوي رئيس کل بانک مرکزي بايد انگيزه اي براي مسوولا ن، حذف بازار در شرايط کاهش قيمتها باشد تا در صورت حذف صفرهاي پول ملي در شرايط تورم کنوني آسيب بيشتري از اين کار به جامعه وارد نشود. به عقيده کارشناسان اقتصادي حذف 3 صفر از پول ملي باعث افزايش 5 تا 10 درصدي تورم خواهد شد و بايد اين کار در حداکثر تورم 5 درصدي صورت گيرد تا حداکثر تورمي که از حذف صفر به اقتصاد تحميل مي شود به نرخ 15 تا 20 درصد برسد.

تجربه اي که ساير کشورهاي حذف کننده صفر از پول ملي در اختيار دارند نشانگر تلا ش براي حفظ نرخ تورم در سطح صفر درصد است و با توجه به مختصات شرايط حاکم بر اقتصاد و بازرگاني کشورمان هنوز با آن نقطه فاصله بسياري داريم.

حذف صفر از واحد پول ملی و قدر ت خرید مردم

در نخستین روز از اجلاس چهار روزۀ مجلس خبرگان رهبری موضوع طرح تحول اقتصادی دولت نهم، در کنار پروندۀ اتمی ایران، در دستور کار قرار گرفت.

علی اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس خبرگان، ابراز امیدواری کرد که با تلاش همگانی از عوارض منفی اجرای این طرح کاسته شود. در پاسخ تلویحی به او، محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری، طی سخنانی در همین نشست گفت که از "عواقب اجرای طرح تحول اقتصادی" نمی ترسد، زیرا، به گفتۀ او، اقتصاد ایران با مشکلات ساختاری روبروست که از جمله نتایجش پائین بودن نرخ بهره وری، شکاف طبقاتی، تورم و بیکاری است و اینکه اجرای طرح تحول اقتصادی تدبیری است که دولت برای رفع این عوارض پیش بینی کرده است. او بار دیگر، اظهار داشت که نظام های بانکی، مالیاتی، گمرکی و توزیع کالا و یارانه های کشور از جملۀ همین ساختارهای بیمار است که بدون اصلاح آنها امیدی به آینده نتوان بست. ناظران در واکنش می گویند : ساده ترین و در عین حال کارآترین شیوه برای از میان بردن همین عوارض، بهبود فضای تولید و تسهیل گردش پول است. اما، کاهش دستوری نرخ سود بانکی در سه سال گذشته نه فقط عدم تعادل در بازار پول و مالاً مسدود شدن منابع مالی به روی صنایع بزرگ را باعث شده، بلکه به نظام بانکی این پیام را رسانده که با تکیه بر منابع مالی کشور نیازی به سودآوری و بهره وری نیست. به شکرانۀ کاهش پی در پی نرخ سود بانک ها، نظام بانکی به زائدۀ دولت بدل شده و بعضاً از مؤسسه های مالی سلب هویت شده است. از پی آمدهای این کار، کاهش بیشتر ارزش ریال بوده تا آنجا که حتا حذف آن به عنوان واحد پولی ملی به موضوع بحث محافل رسمی اقتصاد کشور تبدیل شده است. حسین قضاوی قائم مقام بانک مرکزی ایران در گفتگو با خبرگزاری ایسنا به تاریخ ٦ شهریور ٨٧ با اشاره به فشار دائمی تورم دو رقمی بر اقتصاد ایران طی سال های اخیر گفته است : "بزرگترین اسکناس های منتشر شده طی سه دهۀ اخیر و اسکناس ١٠٫٠٠٠ ریالی در حال حاضر فقط حدود ٢٥ ریال سی سال پیش قدرت خرید دارد" و به همین خاطر برای تسهیل گردش پول و مبادلات روزمره او خواستار حذف سه صفر از واحد پول ایران شده است. بگذریم از اینکه دبیر کل بانک مرکزی، محمود بهمنی، در همین رابطه گفته است : "شرایط کنونی جامعه ایجاب می کند تا چهار صفر از پول ملی حذف شود و جامعه نیز باید این واقعیت را بپذیرد." کدام واقعیت؟ همین واقعیت ساده که قدرت خرید مردم به اندازۀ قدرت خرید آنان در سی و یکی دو سال پیش از این نیست. به چه معنا؟ به این معنا که اگر درآمد ماهانه هر شاغل ایرانی را در حال حاضر ٢٥٠٫٠٠٠ تومان فرض کنیم با حذف سه صفر از آن، این ارزش اسمی به رقم واقعی ٢٥٠ تومان تبدیل می شود که قدرت خرید حاصل از آن، بر اساس محاسبه قائم مقام بانک مرکزی ایران، معادل ٦٢٥ تومان سی سال پیش یا در بهترین حالت کمتر از دو سوم قدرت خرید هر شاغل ایرانی در سه دهه پیش از این است. حال اگر معیار دبیر کل بانک مرکزی یعنی حذف چهار صفر از واحد پول ملی را ملاک قرار دهیم، نتیجه باز بدتر از این خواهد بود. حسن منصور اقتصاددان در لندن با اشاره به سیر نزولی قدرت خرید مردم و نیز قدرت ریال در سی سال گذشته می افزاید : این کاهش دو جانبه به موازات افزایش مستمر درآمدهای نفتی صورت گرفته و در نوع خود گویای این مطلب است که دلارهای حاصل از فروش نفت در سه دهۀ اخیر منظماً و بر پایۀ اهداف تعریف شده صرف زیرساخت های اقتصادی و نیز جلب سرمایه های خارجی نشده است.

 حذف صفر از پول ملي، راهكاري براي گريز از تورم لجام‌گسيخته

در دهه‌هاي گذشته، كشورهاي گوناگوني به حذف صفرها و تغيير واحد پولي خود اقدام كرده‌اند، ولي ركورددار اين تغييرات، كشور برزيل است، به گونه‌اي كه تاكنون اين كشور در شش مرحله، هجده صفر از جلوي واحد پولي خود حذف كرد و هشت بار نيز واحد پولي تغيير داد.

 حذف صفر واحد پولي كشورها، نخستين بار در آلمان و پس از جنگ جهاني دوم رخ داد. اين كشور زير فشار اقتصادي ناشي از جنگ جهاني دوم و خسارت‌هاي بر جاي مانده از آن، تورمي شديد را تجربه مي‌كرد كه سياستگذاران اقتصادي آلمان را وادار به حذف صفرها از مارك كرد.

 

به گزارش خبرنگار «تابناك»، هرچند در دهه‌هاي گذشته، كشورهاي گوناگوني به حذف صفرها و تغيير واحد پولي خود اقدام كرده‌اند، ولي ركورددار اين تغييرات، كشور برزيل است، به گونه‌اي كه تاكنون اين كشور در شش مرحله، هجده صفر از جلوي واحد پولي خود حذف كرد و هشت بار نيز واحد پولي تغيير داد.

دكتر ماجدي در اين‌باره مي‌گويد: حذف صفر از پول ملي، معمولا با دو هدف صورت مي‌گيرد؛ هدف نخست مربوط به عمليات حسابداري است. وقتي ارزش و قدرت خريد پول ملي كاهش پيدا مي‌كند و نسبت برابري آن در مقايسه با ديگر اسعار به شدت پايين مي‌آيد، به ناچار تعدادي صفر حذف مي‌شود. حذف صفر به اين شكل به معناي گرفتن تصميم در حوزه‌هاي ديگر مثبت بوده و تنها براي ساده شدن امور محاسباتي، تعدادي صفر از پول ملي حذف مي‌شود.

در چند هفته گذشته، بحث حذف سه يا چهار صفر از ريال نيز مطرح شد و مقامات بانكي و اقتصادي نيز در اين مدت به اين تغيير متمايل شده‌اند كه از آن جمله مي‌توان به سخنان وزير اقتصاد و دارايي و رئيس بانك مركزي اشاره كرد.

به گزارش «شهروند امروز»، ايران پس از زيمبابوه بحران‌زده با تورم يازده ميليون و 250 هزار درصدي و فقيرترين كشور آسيا، برمه با تورم 40 درصدي از حيث تورمي در رده سوم جهان قرار دارد.

اين در حالي است كه در بين ده كشوري كه ركورددار تورم در ماه پيش بوده‌اند، ايران پس از پاكستان و مصر با 340 ميليارد دلار، بيشترين توليد ناخالص ملي را داشته است.

با اين حال، حسيني، سومين سكاندار وزارت امور اقتصادي و دارايي در دولت نهم با اشاره به اين‌كه هنوز در كارگروه اقتصادي، حذف صفرها قطعيت پيدا نكرده به «شهروند امروز» گفت: در شرايطي كه تورم بالا مي‌رود، چاره‌اي جز انتشار ارقام درشت‌تر براي سهل‌الوصول كردن روابط مالي مردم وجود ندارد؛ مضاف بر اين‌كه اگر قرار باشد سكه ضرب‌شده با ارقام پايينتر صورت بگيرد، هزينه ضرب براي دولت بالاتر مي‌رود، زيرا ارزش فلز مصرف‌شده در ضرب سكه از خود آن در بسياري از مواقع بيشتر شده است. به همين دليل، گزارش شده كه عده‌اي سكه موجود را به دليل ارزش بالاتر فلز به كار رفته، جمع‌آوري و آب مي‌كنند؛ بنابراين، دولت بايد تدبيري بينديشد تا در كنار تسهيل روابط مبادله مالي، امكان اين سوءاستفاده را به كمترين حد ممكن برساند.

14سال با طرح اصلاح پول ملي

كاهش نرخ تورم مقدم بر حذف صفرهاي اسكناس

دنياي اقتصاد- مصباحي مقدم، عضو ناظر شوراي سابق پول و اعتبار از بررسي حذف سه صفر از پول ملي در بخش‌هاي تخصصي بانك مركزي خبر داد كه بنا به دستور رييس‌جمهوري در مجمع عمومي بانك مركزي عملي شده است.

گرچه از سال 72 تاكنون، اصلاح ارقام پولي در بانك مركزي مطرح بوده اما اين اصلاح مستلزم ايجاد شرايطي همچون تك‌رقمي شدن نرخ تورم و ثابت ماندن آن است كه براساس پيش‌بيني‌ برنامه چهارم، نرخ تورم در پايان اين برنامه، كاهش مي‌يابد و مناسبت‌ترين زمان براي انجام اصلاحات پولي، سال 1388 است.

پس از گذشت 14سال از اين طرح در سال 72 كه طهماسب مظاهري در بانك مركزي حضور داشته، اين موضوع در دستور كار اداره بررسي‌هاي اقتصادي بانك مركزي قرار گرفت اما برخي مسوولان بعدي با اين اقدام موافق نبودند و بررسي‌ها در اين باره متوقف شد.

حال مظاهري به عنوان رييس كل بانك مركزي، بايد اين موضوع را بررسي كند.

بانک مركزي سرانه اسکناس را 114 برگ اعلام و تصریح کرده است: این حجم از سرانه اسکناس ایران را جزو کشورهای رکوردار در این زمینه قرار داده است، زیرا سرانه اسکناس در کشورهای پیشرفته بین 12 تا 14 برگ است.

برخی از کارشناسان مسائل اقتصادی اصلاح رقوم پولی یا حذف چند صفر از واحد پولی کشور را یکی از نیازهای اقتصادی کشور برای تسهیل در مراودات تجاری دانسته‌اند، موضوعی که از سال‌ها پیش در دستور کار بانک مرکزی قرار داشته است.

این موضوع از آن زمان تاکنون چند بار در دستور کار اداره بررسی‌های بانک مرکزی قرار گرفته به طوری که در سال‌های اخیر به منظور عرضه خدمات مطلوب تر و تسهیل در مراودات تجاری این موضوع بار دیگر در دستور کار اداره بررسی‌های بانک مرکزی قرار گرفت و گزارش مبسوطی نیز در این باره تهیه شده است.

برخی مقامات بانک مرکزی مي‌گویند ترس از عواقب ناشی از اجرای نادرست و تحمل هزینه‌های آن یکی از عمده‌ترین دلایل مخالفان اصلاح رقوم پولی کشور است، زیرا اگر این موضوع درست اجرا نشود آثار تورمي‌ در پی خواهد داشت.

در همین حال، اوایل امسال نیز برخی از نمایندگان مجلس ایده تغییر واحد پولی کشور را مطرح کرده‌ بودند که همچون کشور ترکیه واحد پولی ایران نیز تغییر یابد، زیرا یکی از دلایل کاهش نرخ تورم در ترکیه کاهش قیمت تمام شده لیر ترکیه بوده است.

كارشناسي وزارت اقتصاد

امیر منصور برقعی معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ريیس‌جمهوری هم اوایل امسال در پاسخ به پرسش خبرگزاري مهر در خصوص طرح تغییر واحد پولی کشور گفته است: اظهار نظر در مورد این مقوله به صورت قاطع امکان‌پذیر نیست گرچه در برخی مقاطع تغییراتی مطرح بوده است.

برقعی معتقد است: ایران ویژگی‌های خاص خود را دارد و هرگاه تجربیات سایر کشورها در ایران اجرا شده، به جواب نرسیده‌ایم. ريیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی مي‌گوید: کارشناسی تغییر واحد پولی کشور باید در وزارت اقتصاد انجام شود.

حمید پورمحمدی معاون امور بانکی وزارت امور اقتصادی و دارایی نیز همان زمان گفته است: در حال حاضر طرح تغییر واحد پولی کشور جزو ضرورت‌ها و موضوعات روز کشور نیست و موضوعاتی مهم‌تر از تغییر واحد پولی کشور وجود دارد.

با این حال، کارشناسان مسائل اقتصادی نظرات مختلفی درباره تغییر واحد پولی کشور یا حذف صفرهای پولی ملی مطرح می‌کنند. از سویی، مسعود نیلی کارشناس مسائل اقتصادی اوایل سال‌جاری با تاکید بر این که تغییر واحد پولی کشور قبل از حل مشکل رشد حجم پول، تاثیر مثبتی در اقتصاد کشور نخواهد داشت، گفته است: کاستن از تعداد صفر‌های پول، فقط ضریب تبدیل کالا به واحد پول را ساده‌تر مي‌کند.

وی با تاکید براتخاذ سیاست انقباض پولی درکشور، اظهارداشته است: رشد بالای حجم پول ضمن بی ارزش کردن پول، باعث ایجاد مشکل در تبدیل پول به کالا مي‌شود. این کارشناس مسائل اقتصادی تصریح مي‌کند: واحد پول هرچه که باشد، اگر با شدت افزایش یابد، در تورم انعکاس پیدا مي‌کند و در این مورد فرق ندارد، پول را با چه واحدی مورد شمارش قرار دهیم.

نیلی با تاکید براین که برای تغییر واحد پولی کشورعلاوه برتورم باید شرایط اقتصادی کشور را نیزمد نظر قرار داد، افزود: البته تغییر واحد پولی کشور از مساله مهم رشد حجم پول جدا است که باید به نحوی حل شود.

عضو هیات علمي‌دانشگاه اقتصاد علامه طباطبایی با تاکید بر اتخاذ تمهیداتی برای کاهش اثرات تورمي ‌و جلوگیری از آسیب‌پذیری سپرده‌گذاران خرد در اثر این تغییر گفته است: بسیاری از کشورها نیز اقدام به تغییر واحد پول خود کرده‌اند و با دادن عنوان جدید به پول ملی خود تاحدودی از مشکلات و درگیری‌های اقتصادی خود کاسته‌اند.

این در حالی است که محمد طبیبیان، ريیس سابق موسسه عالی آموزش عالی بانکداری ایران تغییر واحد پولی کشور را بیهوده، بی‌نتیجه و برای جامعه پرهزینه دانست و تصریح کرد: کشورهایی که اقدام به تغییر واحد پولی کشور خود کردند، قبل از آن اقدامات دیگری نظیر کنترل نرخ تورم و کاهش صفرهای پول خود کردند.

وی با اشاره به این که کشوری نظیر ترکیه نیز زمانی چنین کاری را انجام داد که با صفرهای زیادی برروی اسکناس‌ها که تعداد آنها به 6 و 7 نیز رسیده بود، مواجه شد، به مسوولان اقتصادی کشورتوصیه کرد به جای انجام چنین کارهای نمایشی به فکر حل مسائل اساسی کشور باشند.

7‌ مزيت عمده 

عضو كارگروه اصلاح ساختار بانكي كشور از 7‌مزيت حذف صفرهاي پول ملي گفت.

بهاالدين حسيني هاشمي اظهار داشت: حذف صفرهاي پول ملي 7 مزيت عمده به دنبال دارد كه مشتمل‌بر كاهش حجم اسكناس، سادگي در مبادلات، نگهداري ساده‌تر حساب‌ها، ارقام و ترازنامه‌ها، اشغال فضاي كمتر آمار و اطلاعات مالي در حافظه و هارد رايانه‌ها، نقل و انتقال سهل‌تر پول، كاهش آثار رواني تورم و نيز صرفه جويي در وقت براي شمارش حجم زياد اسكناس‌ها است.

وي افزود: فرآيند حذف 3 صفر از پول ملي ايران كمي زمان‌بر و هزينه‌بر است ولي در نهايت به نفع اقتصاد كشور خواهد بود. وي هشدار داد كه همزمان با حذف صفرها بايد به همان نسبت قيمت‌ها نيز كاهش يابد تا به بروز برخي مشكلات در اين خصوص منجر نشود.

عضو كارگروه اصلاح ساختار بانكي در خصوص بهره‌گيري مردم از واژه تومان به جاي ريال در مبادلات خود تصريح كرد: اين حركت براي تسهيل در مبادلات و حل مشكلات موجود در اين حوزه توسط مردم باب شده است،‌ در حالي كه دولت نبايد دنباله روي مردم باشد و بايد به ساماندهي در اين بخش اقدام كند.

همچنين محمد طبيبيان اقتصاددان گفت: من حذف چند صفر را از پول ملي كار مناسبي نمي‌دانم و مطمئن هستم كه در صورت موفقيت آميز بودن طرح نيز هيچگونه نتيجه اقتصادي براي كشور ما نخواهد داشت.

در عين حال يك كارشناس اقتصادي گفت: دولت به جاي حذف صفرها بهتر است به چاپ اسكناس درشت اقدام كند كه در اين صورت آثار رواني تورمي منفي آن نيز كمتر مي‌شود.

غلامرضا سلامي در گفت‌وگو با خبرگزاري فارس اظهار داشت: در شرايطي كه نقدينگي كشور چند صد برابر شده، در اين شرايط نياز به انتشار اسكناس درشت و چك بيشتر احساس مي‌شود.

همچنين مدير‌عامل بانك سامان با بيان اينكه حذف صفر از پول ملي اثر رواني در كاهش تورم دارد، گفت: به‌رغم تمام مزيت‌هايي كه حذف صفر از پول ملي به همراه دارد، ترويج استفاده از كارت‌هاي بانكي اقدامي مناسب‌تر است.

ا...‌وردي رجايي سلماسي حذف صفر از پول ملي را اقدامي مثبت توصيف كرد و اظهار داشت: حمل پول همواره يكي از مشكلات مبادلات اقتصادي بوده و اين مشكل مي‌تواند با حذف صفر تا حدودي برطرف شود.

يك پيشنهاد سياسي

رييس هيات ناظران بانك مركزي نيز گفت: در گزارش هيات نظار بانك مركزي براي چهل و هفتمين مجمع عمومي اين بانك بر افزايش ارزش اسمي‌ اسكناس تاكيد شد، اما به زمان آن اشاره‌اي نشده است.

محمدجواد صفار، در گفت‌وگو با ايسنا در پاسخ به اين سوال كه آيا در جلسه مجمع عمومي‌ بانك مركزي رييس‌جمهوري دستوري مبني‌بر كاهش سه صفر از واحد پولي كشور را ابلاغ كرده است، گفت: پيشنهاد اين امر از سوي يكي از اعضا مطرح شد اما چنين مساله‌اي به عنوان مصوبه مجمع عمومي‌ بانك مركزي محسوب نشده است.

وي ادامه داد: تاكنون حداقل دو كشور همسايه تركيه با حذف شش صفر از واحد پولي خود و آذربايجان با تغيير نام واحد پولي چنين اقدامي‌ را عملا انجام داده‌اند.

صفار در پاسخ به اين سوال كه آيا با شرايط اقتصادي كشور مي‌توان چنين اقدامي‌ را انجام داد، متذكر شد: در حال حاضر حجم بالاي اسكناس در اقتصاد كشور مشكل‌زاست و در شرايط فعلي انتشار اسكناس 100‌هزار توماني كاملا قابل دفاع است. وي با بيان اينكه افزايش ارزش اسمي‌ اسكناس ايران يك تصميم اقتصادي و حذف صفر از واحد پولي يك پيشنهاد سياسي است، تصريح كرد: افزايش ارزش اسمي‌ اسكناس باعث تسهيل داد و ستد خواهد شد.

رييس هيات ناظران با اشاره مجدد به اينكه حذف صفر از واحد پولي يك پيشنهاد سياسي است، افزود: تصميم اقتصادي مطلوب آن است كه حجم تعداد برگه‌هاي اسكناس در دست مردم كاهش يابد. در هيچ جاي دنيا فردي ديده نمي‌شود كه يك دسته پول در دست داشته باشد.

ظلم به پول ملي

عضو كميسيون برنامه و بودجه مجلس گفت: حذف 3 صفر شايد ظلم به پول ملي كشور باشد؛ هنوز ارزش پول ملي ما آنقدر كم نشده كه بخواهيم صفرها را از آن حذف كنيم.

هادي حق‌شناس اظهار داشت: استهلاك اسكناس در كشور ما به ضعف سيستم بانكي مربوط است كه هنوز نتوانسته آنطور كه بايد و شايد بانكداري الكترونيكي و بهره‌گيري از كارت‌هاي اعتباري را ترويج دهد.

در همين حال مدير‌عامل سابق بانك سپه گفت: حذف صفر از پول ملي سبب افزايش اعتماد مردم به پول شده كه اين امر در نهايت باعث نرخ تورم را كاهش خواهد داد.

محمودرضا خاوري حذف صفر از پول ملي را يك اقدام مثبت توصيف كرد و اظهار داشت: اين كار منجر به يك انقلاب اقتصادي در كشور خواهد شد. وي افزود: در حال حاضر صرفنظر از وسيله سنجش ارزش و ابراء ذمه بودن پول، مطلوبيت آن است كه منجر به رواج استفاده از آن مي‌شود.

حذف صفرها مي تواند كاهش شديد صادرات را به دنبال بياورد

كره با حذف سه صفر از پول ملي خود هر 1000 وون قديمي را با يك وون جديد مبادله كرد. غنا قصد دارد با حذف چهار صفر از پول خود هر 10000 سدي قديمي را با يك سدي جديد مبادله كند . به اعتقاد كارشناسان حذف يك باره چهار صفر از سدي موجب واكنش شديد مردم غنا خواهد شد و بهتر اين است كه دولت در گام نخست سه صفر از پول خود را حذف كند . به نظر مي رسد حذف سه صفر از پول ملي غنا در شرايط كنوني منطقي تر است . نگراني مهم صادر كنندگان غنايي نيز قابل توجه است.

 

صادر كنندگان غنا نگران اين هستند كه افزايش ارزش پول ملي اين كشور موجب كاهش قدرت رقابت آنها در بازارهاي جهاني و افت چشمگير صادرات غنا خواهد شد . آمريكا با اتخاذ سياست كاهش ارزش دلار طي سال 2006 ، ميزان صادرات خود را به اندازه قابل توجهي افزايش داد.

اين مساله موجب كاهش كسري تجاري امريكا شد ولي از طرف ديگر مردم آمريكا قادر به خريد كالاهاي خارجي بيشتر نبودند . علي رغم كاهش ارزش دلار ، كسري تجاري آمريكا با چين به بيش از 200 ميليارد دلار تا پايان سال 2006 رسيد . صنعت كاكائوي غنا طي سال 2003 – 2004 ضربه زيادي خورد و اكنون نيز بيم آن مي رود كه افزايش ارزش پول ملي اين كشور ، موجب كاهش صادرات كاكائو شود . اين در حالي است كه افزايش هزينه توليد كاكائو نيز فشار بيشتري را بر صادر كنندگان وارد خواهد كرد.

بررسي حذف صفر از پول ملي ايران

تاريخچه

حذف صفر واحد پولي كشورها، نخستين بار در آلمان و پس از جنگ جهاني دوم رخ داد. اين كشور زير فشار اقتصادي ناشي از جنگ جهاني دوم و خسارت هاي بر جاي مانده از آن، تورمي شديد را تجربه مي كرد كه سياستگذاران اقتصادي آلمان را وادار به حذف صفرها از مارك كرد .

از سال 1960 تا كنون ، در 71 مورد دولتهاي در حال توسعه مجبور شده اند چندين صفر را از پول ملي خود حذف كنند

.آخرين نمونه در اين زمينه به زيمبابوه مربوط مي شود كه طي آن دولت اين كشور 10 صفر از پول ملي اين كشور حذف كرد. در ژانويه 2005 نيز، تركيه ليره جديد را جايگزين ليره قديم خود كرد . بر اين اساس ، هر يك ميليون ليره قديم تركيه ( حذف شش صفر ) به يك ليره جديد تبديل شد . در ماه جولاي همين سال نيز روماني با حذف چهار صفر واحد پول جديد خود موسوم به ليو را معرفي كرد . در هر دو مورد، دولتهاي تركيه و روماني پيام آشكاري را براي مردم و جامعه بين الملل فرستادند و آن اينكه سياستهاي اقتصادي دولت در گذشته اشتباه بوده است .

در سال 1992 ميلادي بحران هاي اقتصادي در آرژانتين موجب كاهش چشمگير ارزش پول ملي اين كشور و وقوع بحران .دولت آرژانتين نيز مجبور شد براي جلوگيري از افزايش شديد تورم ، بسته اصلاحات اقتصادي را با اولويت حذف صفر از پول ملي اجرا كند . در برخي از كشورها مثل شيلي و كرواسي ، سياست حذف صفر پس از اجراي سياستهاي تثبيت اقتصادي انجام شده است.

در برخي از كشورها مثل آنگولا ، جمهوري كنگو و نيكاراگوئه به رغم حذف صفر از پول ملي ، تورم همچنان بالا است . بنابراين يكي از مسائلي كه حذف صفر از پول ملي را ايجاب مي كند ، افزايش شديد تورم است . در آرژانتين طي سال 1960 ميلادي ، هر دلار آمريكا در برابر 1100 تا 3500 پزوي آرژانتين مبادله مي شد . آرژانتين با حذف دو صفر از پول خود ارزش آن در برابر دلار را افزايش داد . در اوايل دهه 1980 ميلادي نيز هر دلار آمريكا در برابر 18000 تا 180000 پزو داد و ستد مي شد . دولت آرژانتين در سال 1983 چهار صفر از پول خود را حذف كرد . اگر دولت تنها به حذف صفرهاي پول ملي اكتفا كند و اصلاحات اقتصادي فراگير و جامعي را اجرا ننمايد ، سياست حذف صفر به تنهايي كارساز نخواهد بود .

حذف صفر ها نيز ابعاد مختلفي داشته است . در اين مدت از 14 مورد حذف يك صفر 9 مورد حذف شش صفر وجودداشته است و ميانگين آن حذف سه صفر از پول ملي بوده است .

نوزده كشور در اين مدت يك بار اقدام به حذف صفر كرده اند و ده كشور نيز دو بار اين كار را انجام دادند . آرژانتين چهار بار ، يوگسلاوي سابق 5 بار و برزيل نيز شش بار صفر هاي پول ملي خود را حذف كردند .

ركورددار اين تغييرات، كشور برزيل است، به گون هاي كه تاكنون اين كشور در شش مرحله، هجده صفر از جلوي واحد پولي خود حذف كرد و هشت بار نيز واحد پولي خود را تغيير داد

ايران پس از زيمبابوه بحران زده با تورم يازده ميليون و 250 هزار درصدي و برمه فقيرترين كشور آسيا، با تورم 40 درصدي از حيث تورمي در رده سوم جهان قرار دارد. با اين حال در بين ده كشوري كه ركورددار تورم در ماه مرداد

87 بوده اند، ايران پس از پاكستان و مصر با 340 ميليارد دلار، بيشترين توليد ناخالص ملي را داشته است.

بررسي حذف صفر در تركيه

تورم بالا در كشور تركيه و ب يارزش شدن پول ملي اين كشور در سا لهاي آخر قرن گذشته ميلادي سبب شد تا زندگي ساكنان اين كشور بسيار سخت شود. طبق گزارش هاي موجود در سا لهاي آغازين قرن بيست ويكم ميلادي مردم تركيه براي خريد يك قرص نان بايد چند ميليون لير تركيه هزينه مي كردند. همين مساله سبب شد تا برنام ههاي اصلاحات اقتصادي در اين كشور با جديت بيشتري پيگيري شود. در روز اول ماه ژانويه سال 2004 ميلادي دستورالعمل حذف شش صفر از ليره تركيه ارائه شد و اجراي آن به ابتداي ليره جديد » سال 2005 ميلادي موكول شد. در روز اول ژانويه سال 2005 ميلادي اسكناس ها و سك ههاي تازه با نام ارد بازار اين كشور شد. اجراي اين طرح زمينه را براي رشد اقتصادي اين كشور فراهم كرد اما كليد اين « تركيه تاثير گذاري را م يتوان در سياس تهايي جس توجو كرد كه عامل اين رشد بودند. كارشناسان اقتصادي صندوق بي نالمللي پول دليل تاثير گذار بودن سياست حذف سه صفر از واحد پول ملي در اصلاح اقتصاد اين كشور را موفقيت آنها در مهار پيش از اينكه صفرها از پول تركيه حذف شوند اين كشور موفق شده بود » : تورم م يدانند. در گزارش صندوق آمده است

تورم را به كلي مهار كند و نرخ تورم را به ارقام يك رقمي تقليل دهد. در اين شرايط اصلاح بازار پول نيز به كمك «. اقتصاد آمد تا زمينه ساز رشد اقتصاد شود

كشورهايي كه اقتصاد آنها از تورم بالا رنج مي برد و ارزش » : يكي از كارشناسان اقتصادي بانك مركزي تركيه مي گويد پول ملي آنها در سراشيب سقوط قرار گرفته بود، براي ساد هتر شدن مبادلات اقتصادي و بازرگاني و همچنين كاهش هزينه چاپ اسكناس اقدام به حذف صفر يا صفرهايي از اسكناس ها كردند. عمده اقتصاددانان بر اين عقيده اند كه حذف صفر از اسكناس هيچ گونه تاثيري بر شاخص هاي اقتصادي و طرف عرضه و طرف تقاضا ندارد و بيشتر اثر رواني بر جامعه مي گذارد.

از اين رو حذف صفر از پول ملي مي بايست همراه ديگر اقدامات انقباضي در عرصه سياست هاي پولي و انضباط مالي دولت ها باشد تا در كنار كنترل تورم، حذف صفرهاي اسكناس كاركرد خود را داشته باشد. در غير اين صورت خداحافظي صفرها به زودي اثر رواني خود را از دست داده و صفرها قدرتمندتر از گذشته بازم يگردند. داده هاي بانك جهاني و صندوق بين المللي پول حاكي از آن است كه 49 كشور جهان تاكنون اقدام به حذف صفر از پول ملي خود كرده اند كه در برخي از اين كشورها براي تكميل چرخه رواني نسبت به تغيير نام واحد پول نيز اقدام شده است. از جمله اين كشورها مي توان به برزيل اشاره كرد كه طي شش مرحله 18 صفر از واحد پول خود حذف كرد. كشور آرژانتين طي چهار مرحله 13 صفر، كشور لهستان در يك مرحله چهار صفر و كشور يونان در يك مرحله سه صفر از واحد پول خود «. حذف كردند

در مورد دليل حذف صفر از واحد پول تركيه مطالب زيادي ذكر شده است كه موث قترين آن در گزارش بانك مركزي تورم فزاينده در كشور تركيه كه از سال هاي اول دهه »: اين كشور ديده مي شود. در بخشي از اين گزارش آمده است 1970 ميلادي شدت گرفت و نياز كشور به پول را بيشتر كرد، بانك مركزي براي تامين نياز مردم و شرك تهاي توليدي و صنعتي به پول اقدام به چاپ اسكنا سهاي درشت كرد. از سال 1980 ميلادي تا انتهاي قرن بيستم هر دو سال يك بار پو لهاي موجود در بازار جم عآوري مي شد و اسكنا سهاي درشت تر با صفرهاي بيشتر جاي آن را مي گرفت. در نتيجه اين طرح، كشور مذكور استفاده از اسكنا سهاي 20 ميليون لير را نيز آغاز كرد. اين مساله نه تنها از ارزش پول در مبادلات اقتصادي كاست بلكه به عملكرد اسكناس به عنوان يك واحد مبادله نيز آسيب وارد كرد. از طرف ديگر اسكناس هاي پر از صفر موجب اختلال روند محاسباتي و آماري شد و بخ شهاي مختلف را با مشكل مواجه كرد.

خلاصه حذف صفر از واحد پول تركيه زماني انجام شد كه اين كشور با استفاده از ابزارهاي اقتصادي مختلف توانسته بود تورم را به كلي مهار كند. به همين دليل ليره جديد توانست به وظيفه خود به عنوان يك واحد مبادله تازه عمل كند و زمينه را براي رشد اقتصادي كشور فراهم كند.

مزايا و معايب

با توجه به اقدامات انجام گرفته در آمريكاي لاتين طي سه دهه گذ شته مي توان مزايايي از قبيل برطرف كردن مشكلات فني و اجرايي ناشي از كاربرد اعداد بزرگ در صورتحسابهاي مالي و ماشينهاي محاسباتي بستر سازي براي كاهش نرخ تورم كاستن از مخاطرات نقل و انتقال اسكناس در حجم كلان كسب اعتبار بين المللي در بازارهاي سرمايه خارج كردن اسكناسهاي درشت از شبكه پولي و جايگزيني آنها به اسكناسهايي كه ارزش اسمي كمتري دارند زماني كه مردم پس اندازهاي خود را به ارزهاي معتبر ) hot money جلوگيري از تبديل شدن پول كشور به پديده ميشود) را نام برد hotmoney نگهداري مي كنند پول ملي به اصطلاح اقتصادي تبديل به از معايب اين سياست مي توان به تحميل هزينه چاپ اسكناسها و ضرب مسكوكات جديد به بودجه كشور اختلال در قيمت گذاري كالاها در كوتاه مدت احتمال فرار سرمايه از كشور نام برد


جمع بندي

در مورد دلار 1.55 و يورو 1.09 و نظر به اين كه در مورد ريال SDR با توجه به اين كه نرخ تبديل پول ملي كشورها 14489 است لذا قدر مطلق تعداد واحدهاي پول ملي ايران در يكي از بالاترين سطوح قرار دارد . حذف صفر صرفا يك عمل حسابداري است و تاثيري در كنترل تورم يا جلوگيري از كاهش ارزش پول ملي ندارد. نايل آمدن به موفقيت سياست حذف صفر از پول ملي ايران وابستگي شديدي به موفقيت در مقابله با تورم نسبي آن دارد.

منابع :

روزنامه همشهري شماره 405 ، مورخه 15/7/87

سايت اينترنتي آفتاب WWW.AFTAB.IR

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم دی 1389ساعت 13:59  توسط افشین کرمی  |